DEHB Tarihçesi

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu'nun Tarihçesi

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ile ilgili ilk tanımlamalara 18. yy’da “kötü çocuklar” (bad children), 19. yy’da “çılgın budalalar” (mad idiots), “fevri delilik” (impulsive insanity), “yetersiz inhibisyon” (defektive inhibition) ifadeleri şeklinde görülmektedir. Klinik bir sendrom olarak ilk kez George Still tarafından 1902 yılında “Moral Kontrol Defekti” (Defects in Moral Control) adı altında hiperaktivite, öğrenme güçlükleri, dikkat problemleri ve davranım bozukluklarını içeren bir davranışsal problem kümesi olarak tanımlanmış ayrıca etiyolojisinde çevresel faktörler rol oynayabilse de büyük olasılıkla genetik sebeplere bağlı olabileceği bildirilmiştir. Birinci dünya savaşı sonrasında ortaya çıkan influenza ensefaliti epidemisinde ensefalit geçirmiş olan çocuklarda hastalıktan sonra gelişen, Still‟in tanımladığına benzeyen belirtiler gözlenmiş ve bu belirtilerle beyin zedelenmesi arasında ilişki olduğu vurgulanmış ve “Minimal Beyin Hasarı Sendromu” terimi kullanılmaya başlanmıştır.

     1937 yılında Bradley, hiperaktivite belirtilerinin çocuklarda amfetamin tedavisiyle düzeldiğini görüp bu durumu “Minimal Beyin Disfonksiyonu” olarak isimlendirmiştir. Still “Moral Kontrol Defekti” olarak tanımladığı olguların erişkin dönemde benzer bulgulara sahip olabileceğinden bahsetmiş olsa da, erişkinlerin bu bozukluğun belirtilerini sergileyebileceğine ilişkin ilk çalışmalar 1960’ların sonlarına doğru yayınlanmaya başlanmıştır. 1968 yılında Hartocollis  tarafından yayınlanan makalede ilk kez DEHB’ nin erişkin dönemde de devam ettiği bildirilmiştir. 1973 yılında Cantwell ve 1975 yılında Morison hiperaktif çocukların ebeveynlerinin de hiperaktif olduğunu ve erişkin dönemde sosyopati, histeri ve alkolizm sorunları olduğunu bildiren araştırmalar yayınlamışlardır.

      1965 yılında ICD 9 ve 1968 yılında DSM-II'de bu bozukluk “Çocukluk Çağının Hiperkinetik Sendromu” olarak tarif edilmiş ve hareketlilik belirgin olarak vurgulanmıştır. 1980 yılında DSM-III’te ise, dikkat sorunları vurgulanmış ve “Hiperaktivitenin Eşlik Ettiği Dikkat Eksikliği” ve “Hiperaktivitenin Eşlik Etmediği Dikkat Eksikliği” olarak iki alt tip tanımlanmıştır.

    1987 yılında DSM-III-R’de “Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu” başlığı altında 14 belirtiden söz edilmiş ve tanı kriterleri de belirtilerden 8 tanesinin olması, belirtilerin 7 yaşından önce başlaması ve en az 6 ay sürmesi olarak tanımlanmıştır. DSM-IV’ te (1994) “Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları” başlığı altında yer almıştır, dikkatsizliğin önde geldiği tip, hiperaktivite-dürtüselliğin önde geldiği tip ve birleşik tip olmak üzere üç alt tipi bulunmaktadır. Son olarak DSM-V’de güncel DEHB tanımı yapılmıştır. DSM-V'e göre başlangıç yaşı 7 den 12'e çıkarılmış, çocuklar için tanımlanmış tanı kriterleri erişkin yaş grubuna uygun olarak ifade edilmiş, erişkin yaş grubu için tanı koymak için gereken kriter sayısı 6'dan 5'e indirilmiş, alt tipler görünümlere çevrilmiş ve işlevsellikte azalma daha geniş kapsamlı değerlendirilmiştir. Bunlar dışında tanı kriterleri DSM-IV deki gibi kalmıştır.